Randevu: 0535 359 19 03
Muayenehane: 0224 245 58 55

Tik Bozukluğu

Tik Bozukluğu

TİK BOZUKLUĞU

 

Tik motor ya da sözel düzeydeki istemsiz, hızlı, ani, tekrarlayıcı, stereotipik ve ritimsiz hareketlerdir. Motor ve sözel tikler Basit ve Karmaşık olmak üzere ikiye ayrılır. Basit motor tikler; göz kırpma, diz çekme gibi hareketlerden oluşur. Basit vokal tikler ; hırıldama, homurdanma, burun çekme gibi seslerde oluşur. Karmaşık motor tikler daha amaçlı olup törensel nitelikleri bulunur. Karmaşık vokal tikler ise konu dışı sözcük ve deneyimlerin tekrarı, konuşma ve sözcük tekrarlaması şeklinde olabilir.

Tikler stresli durumlarda ve kaygı ile artabilir, uyku, gevşeme ya da zihinsel olarak başka bir konuya konsantre olma durumlarında geçici olarak azalabilir.

Başlıca şu gruplara ayrılır.

1. Tourette Bozukluğu

Yaşam boyu yaygınlığı 4-5/10000 olarak tahmin edilmektedir. Motor tiklerde başlangıç 7 yaş civarı ve vokal tiklerde ise 11 yaş civarı gözlenmektedir. Erkeklerde daha sıktır.

Genel olarak genetik geçişi olduğu düşünülmektedir. Ailede birisinde (özellikle annede) vokal ve/veya motor tiklerin bulunması ile risk artmaktadır.

Beyindeki dopamin sisteindeki bozukluk sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bazal ganglion’daki bozukluklarında katkısı olduğu düşünülmektedir.

Klinik Özellikler:

Birden fazla motor tik ve en az bir vokal tik olması gerekir. Motor tikler genelde yüz ve boyunda başlayıp vücudun aşağısına  iner. En sık görülenler; yüz buruşturma, göz kırpma, dil çıkarma, el-kol silkme, omuz silkme, iç çekme, esneme, ıslık çalar gibi soluma ve boğaz temizlemedir. En sık görülen ilk şikayet göz kırpma ve yüz buruşturmadır. Karmaşık vokal ve motor tikler ilk yılın sonuna doğru ve koprolali (küfürlü konuşma) en son gözlenmektedir.

Tedavi:

Tedavi edilmediğinde şiddetlenebilmektedir. Verilen ilaçlarla %80’den fazla olumlu cevap alınmıştır. Haloperidol ve Pimozid etkili bulunmuştur. İyileşme sağlanamasa diğer antipsikotikler denenebilir. Bazı durumlarda da kaygı azaltıcı olarak benzodiazepinler ve antidepresanlar denenebilir.

2. Kronik Motor veya Sözel Tik Bozuklukları

Motor veya sözel tikin aralıklı ya da bir yıldan fazla olma kaydı ile hemen her gün olmasıdır. Okul çağı çocuklarında sık olarak görülmektedir. Tourette bozukluğuna göre daha sık görülmektedir. Genetik geçiş olduğu düşünülmektedir. Motor tikler daha sık gözlenmektedir. Sözel tikler ender olarak şiddetlidir va daha çok diafragmatik çekilmeler sonucu oluşur. Tikleri 6-8 yaş arasında başlayanlarda gidiş daha iyidir. Genelde 4-6 yıl sürer ve erken yetişkinllik döneminde son bulur. İlaç tedavisinde Haloperidol kullanılabilir.

3. Geçici Tik Bozukluğu

Motor veya sözel tikin dört hafta boyunca hemen her gün olduğu fakat bir yılı geçmediği bir durumdur. Gidişi değişkenlik göstermektedir. Ailenin tikler üzerine yoğunlaşmaması ve gerekli durumlarda ilaç tedavisi faydalı olmaktadır.